Tavla – Zar Ne Zaman İcat Edildi ?

Eveeet bu gün abartısız  her Türk  erkeğinin kesinlikle bildiği bir eğlence aracının tarihsel serüvenini anlatmaya çalışacağım! Umarım herkesin ne olduğunu çok iyi bildiği bir konuda saçmalamam zira araştırma için üzerinde epey bir zaman harcadım🙂

Başlıktan da anlaşılacağı gibi konumuz önce ZAR’ın icadı ve daha sonra da nerdeyse artık güreş gibi milli sporlarımızdan olan Hasbelkader dünyayı biraz dolaşma şansım olmuştu  ve bir çok yabancıya da öğrettiğim   Tavlanın hikayesini yazacağım.

E,isterseniz başlayalım artık !

 

Zar; çoğunlukla küp şeklinde, her bir yüzünde 1-6 arası rakamlardan birini temsil eden sayıda nokta bulunan, rastgele sayı üretmeye yarayan araç. Kemik, fildişi, plastik vb. maddelerden üretilir. Genellikle şans oyunlarında veya kura çekmek için kullanılır.

2600 yıllık zarStandart bir zar 6 yüzlü olmakla birlikte daha fazla yüze sahip zarlar da vardır. Standart bir zarda iki karşı yüzdeki sayıların toplamı her zaman 7’ye eşittir. Örneğin; zarın 1’e denk gelen yüzünün karşı tarafı 6, 2’ye denk gelen yüzünün karşısı ise 5’tir.

İki zarın toplamlarının gelme olasılıkları. 7 rakamını oluşturan daha fazla kombinasyon olduğu için (6+1, 5+2, 4+3) en yüksek orana sahip eldir.

6 yüzlü standart bir zarda her bir yüzün gelme olasılığı 1/6’dır (%16,67)

Ancak pek çok oyunda iki zar birlikte kullanılır. İki zarın kombinasyonları tek zara göre çok daha karmaşıktır.Yazının sonudaki resimde zar isimlerinin Farsça söylenişleri ve zarların kombinasyonlarını görebilirsiniz.

Zar, bilinen en eski oyun aracıdır. Bilinen en eski zar, MÖ 3. binyıla ait, dört kenarlı piramit şeklinde bir Sümer zarıdır. Bu zar, tam bir set halinde bulunmuş en eski masaüstü oyunlarından biri olan “Ur “ isimli kraliyet oyun setine aittir. Çin’de bulunan MÖ 600 yıllarına ait zarlar ile MÖ 2000 yıllarına ait antik Mısır zarları ise modern standart zar ile hemen hemen aynıdır. Zarlardan bahseden en eski yazılı kayıt ise günümüzden yaklaşık 2 bin yıl öncesine ait Sanskrit destanı Mahabharata’dır

Hileli zar

Çeşitli yöntemlerle hileli zar (arzu edilen bir sonucu veren zar) elde edilebilir. Bir zarın yüzünü aşındırmak, köşelerini kırmak veya dolgu maddesinin ağırlığını değiştirmek zar olasılıkları değiştirilebilir. Manyetik bir özelliğe sahip zarlar da bu kategoriye girer.

 

Tavla, özel bir platform üzerinde 15 siyah, 15 beyaz taşla oynanan iki kişilik bir oyundur. Tavlada karşılıklı altışar hane 12 ayı, 15 beyaz ve 15 siyah pul ayın 15 gece ve 15 gündüzünü, karşılıklı 12’şer hane de günün 24 saatini temsil eder.

Yapılan kazılardan tavlanın dünyadaki en eski oyunlardan biri olduğu, Büzur Mehir’inse oyunu biraz geliştirdiği anlaşılmıştır. Oyunun ilk ortaya çıktığı devirde de tavladaki zarlar ve taşların kemiklerden yapıldığı düşünülmektedir.

 

Bilindiği kadarı ile, 1.400 yıl önce İran şahı Nevşiyan’ın veziri Büzur Mehir tarafından 10 günde icat edilmiş olduğu hikayesinden önce şu kısa bilgiyi de verelim. Yakın zamanda Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesindeki Gölyüzü köyünde bulunan Urartu Krallığı’ndan kalma kalede yapılan yüzey araştırmasında, 2 bin 600 yıllık pişmiş toprak malzeme kullanılarak elde edilmiş bir zar bulundu !

Heredot’a ait kitaplarda ve bir çok tarihi kaynakta, zar ve tablalı oyunları, İranlıların bulduğu yönünde bilgiler yer aldığına düşünürsek, Urartu Krallığının İran’daki medeniyetlerden daha erken dönemde yaşadığını bildiğimizden, Urartuluların ,zar’ı ve zar’lı oyunları İranlılardan önce keşfettiği ihtimali üzerinde durabiliriz

Evet şimdi gelelim 1.400 öncesinin tavla icadı hikayesine ; Eski zamanlarda Hint İmparatoru,kendi gücü ,zekası ve ileri görüşlülüğünü göstermek ve o’nu bir şekilde küçümsemek için satranç oyununu Pers İmparatoruna, yanında bir mektup ve şu mesajı hediye olarak göndermiş.

Kim daha çok düşünüyor,

Kim daha iyi biliyor,

Kim daha ileriyi görüyor ise

O kazanır.

İşte hayat budur…

Pers İmparatoru veziri Büzür Merih e bu mesajı göstermiş ve ondan oyunu analiz etmesini ve kendisinin de bu hediyeye ve o’nun küçük düşürme oyununa karşılık olarak Hint İmparatoruna hediye edilmek üzere başka bir oyun icat etmesini istemiş. Vezir uzun bir analiz döneminin ardından nihayet çalışmalarına başlayarak 10 günde “Tavla” yı icat edip imparatora takdim etmiş. Hint İmparatoruna tavla oyunuyla birlikte gönderilmek üzere aşağıdaki mesaj yazılmıştır;

Evet, Kim daha çok düşünüyor,

Kim daha iyi biliyor,

Kim daha ileriyi görüyor ise

O kazanır.

AMA BİRAZ DA ŞANSTIR.

İşte hayat budur…

Bazı kaynaklarda “modern” ve “geleneksel” tavla gibi ayırımlar yapılıyorsa da ayırımın sebebi oyunun kendisini ilgilendiren bir farklılık değildir. Modern tavla” ile kast edilen tabir; zar tutmayı engellemek için fincanla atılan tavla oyunu ya da tavla takımlarının 21 inç olması gibi federasyon standartlarına uygun oyun oynanması anlamına gelmesidir. Klasik oyunla arasında hiç bir kural farkı yoktur.

Türkiye’de çok yaygın bir oyun olan tavlada 4.500 civarında hamle ihtimali bulunduğundan oyunda ustalaşmak önemlidir ve usta oyuncular bir gelenek biçiminde zar kombinasyonlarının Farsçadan Türkçeye geçen isimlerini kullanırlar.

Osmanlı Devleti’nde 1400’lü yıllarda Türklerde tavla oyunu yaygınlaşmıştır. Osmanlı’nın yükseliş döneminde tavla çok büyük bir önem taşımaya başlamıştı. Günümüzde tavla geleneği Türklerde devam etmektedir.

Zarlar ve Kombinasyonlar                                  Resmi büyütmek için üstüne tıklayın!

5 Yorum

  1. 11/11/2015 7:55 AM

    Süper varya okudum hikayelerini saćma biraz

  2. 11/11/2015 7:56 AM

    Abi eline sağlık senin gibi olucam büyüyünce

  3. Said çelebi said,

    11/11/2015 7:59 AM

    Bu site çok iyi orjinal bütün kitaplarım fahri abini 10 tanesi bende

  4. 11/11/2015 8:00 AM

    İğrenć almamanızı tavsiye ederim


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: